Kết nối các thế hệ qua tư liệu lịch sử gia đình – từ gìn giữ quá khứ đến công nghệ của tương lai

Phnom Penh, Campuchia, ngày 13–14/8/2026 – Nhận lời mời của FamilySearch International, đoàn đại biểu Việt Nam gồm 14 thành viên đã tham dự 2026 Asia Family History VIP Symposium, với chủ đề “Uniting Families Through Records – Kết nối các thế hệ qua tư liệu lịch sử gia đình”.

Hội nghị quy tụ đại diện các cơ quan lưu trữ, thư viện, giới nghiên cứu gia phả, lịch sử gia đình và các tổ chức cộng đồng từ nhiều quốc gia châu Á, cùng trao đổi về một vấn đề chung: làm thế nào để những hồ sơ được gìn giữ hôm nay có thể giúp các thế hệ mai sau tìm lại tổ tiên và nguồn cội của mình.

ĐOÀN VIỆT NAM – SỰ HỘI TỤ CỦA NHIỀU LĨNH VỰC

1. Viện Lịch sử Dòng họ

• Ông Hoàng Long Vân – Phó Viện trưởng kiêm Tổng Thư ký Viện Lịch sử Dòng họ.
• Ông Nguyễn Hữu Trịnh – Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành Gia phả, thuộc Hội Khoa học Lịch sử TP.HCM.
• Bà Bùi Thị Thái Lương – Nhà gia phả học tại Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành Gia phả.
• Ông Phan Kim Hùng – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Gia phả Trẻ TP.HCM; Ủy viên Ban Thường trực Viện Lịch sử Dòng họ.

2. Trung tâm UNESCO Nghiên cứu Văn hóa các Dòng họ Việt Nam

• Ông Trần Văn Mạnh – Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội UNESCO Châu Á – Thái Bình Dương; Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam; Tổng Biên tập Tạp chí Ngày Nay.
• Ông Nguyễn Văn Thịnh – Giám đốc Trung tâm UNESCO Nghiên cứu Văn hóa các Dòng họ Việt Nam.

3. Câu lạc bộ Bách Gia Tinh Hoa

• Ông Võ Thành Đăng (Danny Võ) – Thành viên Câu lạc bộ Bách Gia Tinh Hoa; Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài; chuyên gia sức khỏe tinh thần; Nhà sáng lập Asia Wellness Brands.

4. Đại diện các dòng họ và giới nghiên cứu

• GS.TS Vũ Minh Giang – Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội; Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam; thành viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia.
• Ông Hoàng Văn Kể – Chủ tịch Hội đồng Họ Mạc thành phố Hải Phòng.
• Ông Phạm Vũ Câu – Chủ tịch Hội đồng Toàn quốc Họ Phạm Việt Nam.
• ThS. Trần Quốc Tuấn – Phó Chủ tịch BCH Họ Trần Việt Nam; Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nhân Họ Trần.
• Ông Lưu Tất Thắng – Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Họ Lưu Việt Nam.
• Ông Nguyễn Văn Đẩu – Phó Chủ tịch dòng họ Nguyễn Quảng Nam – Đà Nẵng.
• Ông Nguyễn Hữu Thọ – Trưởng nhóm nghiên cứu danh nhân Họ Nguyễn; Cố vấn Hội đồng Họ Nguyễn tỉnh Phú Thọ.

Sự đa dạng của đoàn cho thấy gia phả và lịch sử gia đình ngày nay không chỉ là câu chuyện của một dòng họ, mà đang trở thành điểm giao thoa giữa lịch sử, văn hóa, lưu trữ, công nghệ, pháp luật và cộng đồng.

TỪ BẢO TỒN HỒ SƠ ĐẾN AI

Đoàn đại biểu Việt Nam cùng đại diện FamilySearch trong chương trình tham quan Đền thờ Phnom Penh ngày 14/8/2026, trong khuôn khổ 2026 Asia Family History VIP Symposium.

Trong hai ngày làm việc, Hội nghị tập trung vào ba nhiệm vụ lớn: PRESERVE – PROTECT – PROVIDE ACCESS| Bảo tồn – Bảo vệ – Tạo điều kiện tiếp cận

Một trang gia phả, sắc phong, văn bia, tấm ảnh cũ hay giấy tờ gia đình tưởng như bình thường hôm nay có thể trở thành nguồn tư liệu vô giá sau nhiều thế hệ. Vì vậy, số hóa không đơn giản là chụp lại tài liệu mà cần gắn với kiểm chứng, bảo vệ quyền sở hữu, quyền riêng tư, tiêu chuẩn dữ liệu và khả năng khai thác lâu dài. Hội nghị cũng cho thấy AI đang thay đổi mạnh mẽ nghiên cứu gia phả. Công nghệ nhận dạng ký tự, thị giác máy tính, dịch thuật và thiết bị di động có thể hỗ trợ đọc tài liệu, nhận diện thông tin trên bia mộ và kết nối những nguồn dữ liệu từng nằm rời rạc.

DẤU ẤN VIỆT NAM TẠI PHIÊN THẢO LUẬN QUỐC TẾ

Ông Võ Thành Đăng (Danny Võ), đại diện Câu lạc bộ Bách Gia Tinh Hoa – The Elite Family Club, tham gia phiên thảo luận quốc tế cùng đại diện các cơ quan lưu trữ của Bangladesh, Timor-Leste và Indonesia tại 2026 Asia Family History VIP Symposium.

Ngày 14/8, ông Võ Thành Đăng (Danny Võ) được đoàn Việt Nam đề cử tham gia phiên thảo luận cùng đại diện các cơ quan lưu trữ quốc gia của Indonesia, Bangladesh và Timor-Leste. Trong khi ba diễn giả quốc tế tiếp cận từ hệ thống lưu trữ nhà nước, đại diện Việt Nam mang đến góc nhìn về lưu trữ tư của gia đình, dòng họ và cộng đồng.

Ba vấn đề nổi bật được chia sẻ gồm:

• Thứ nhất, Việt Nam đang sở hữu một kho tư liệu gia phả rất lớn tại các gia đình, nhà thờ họ, từ đường, đình làng và cộng đồng nhưng phần lớn còn phân tán và chưa được số hóa hệ thống.
• Thứ hai, khó khăn lớn của số hóa gia phả không chỉ nằm ở thiết bị mà còn ở việc thế hệ có khả năng đọc Hán – Nôm đang ngày càng ít đi và niềm tin của các dòng họ đối với việc chia sẻ tư liệu.
• Thứ ba, cần cân bằng giữa bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền tiếp cận lịch sử thông qua việc phân tầng dữ liệu và phân tầng quyền truy cập, thay vì đóng hoặc mở toàn bộ một bộ sưu tập.

“CÂY CÓ GỐC, NƯỚC CÓ NGUỒN”

Một thông điệp giàu ý nghĩa tại Hội nghị là: “Trees have roots; water has a source.” - “Cây có gốc, nước có nguồn.”

Tinh thần ấy rất gần với truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” của người Việt. Một tấm bia mộ có thể giúp hậu thế tìm lại một nhánh gia đình. Một cuốn gia phả nếu được bảo tồn đúng cách có thể trở thành nguồn tư liệu cho lịch sử của cả một cộng đồng.

GỢI MỞ CHO GIA PHẢ VIỆT NAM TRONG THỜI ĐẠI SỐ

Từ Hội nghị có thể thấy một định hướng quan trọng đối với Việt Nam: SƯU TẦM – KIỂM CHỨNG – SỐ HÓA – BẢO TỒN – KẾT NỐI – TRAO TRUYỀN

Nếu được triển khai bài bản, những cuốn gia phả, sắc phong, văn bia, ảnh cổ và ký ức gia đình đang nằm rải rác trong các dòng họ có thể từng bước hình thành nên một di sản dữ liệu về gia đình, dòng họ và lịch sử cộng đồng Việt Nam. Việc đoàn Việt Nam tham dự 2026 Asia Family History VIP Symposium không chỉ góp phần giới thiệu thực tiễn gia phả Việt Nam ra khu vực, mà còn mở ra cơ hội hợp tác quốc tế về bảo tồn, số hóa, chuẩn dữ liệu và ứng dụng công nghệ trong gìn giữ lịch sử gia đình.

TỪ HỘI NGHỊ ĐẾN NHỮNG KẾT NỐI MỚI

GS.TS Vũ Minh Giang trong chương trình thăm và làm việc tại Đại sứ quán Việt Nam tại Campuchia, kết hợp trong lịch trình tham dự 2026 Asia Family History VIP Symposium tại Phnom Penh. 

Trong khuôn khổ chuyến công tác tại Phnom Penh, GS.TS Vũ Minh Giang đồng thời kết hợp chương trình thăm và làm việc với Đại sứ quán Việt Nam tại Campuchia, gặp gỡ, trao đổi với đại diện cộng đồng và tìm hiểu thêm về lịch sử vùng đất Khmer. Hoạt động này góp phần tạo nên một điểm kết nối quan trọng giữa nghiên cứu lịch sử, ngoại giao văn hóa và cộng đồng người Việt, đồng thời nối dài những trao đổi được hình thành từ Hội nghị. 

Sự hiện diện của các nhà nghiên cứu, đại diện các dòng họ, tổ chức UNESCO, Viện Lịch sử Dòng họ, Câu lạc bộ Bách Gia Tinh Hoa cho thấy một khả năng hợp tác rộng hơn đang dần hình thành: kết nối các gia đình, gia tộc Việt Nam với những mạng lưới nghiên cứu, lưu trữ và cộng đồng gia đình trên thế giới. Đây cũng là một trong những giá trị quan trọng mà chuyến đi để lại: không chỉ khép lại thành công một sự kiện quốc tế tại Phnom Penh, mà còn mở ra những cơ hội hợp tác mới giữa các gia đình, dòng họ, giới nghiên cứu và các tổ chức trong nước với mạng lưới quốc tế, hướng tới việc gìn giữ và trao truyền di sản gia đình trong một không gian kết nối ngày càng rộng lớn.

Hai ngày Hội nghị khép lại, nhưng một hành trình mới đang mở ra. Công nghệ có thể thay đổi cách chúng ta lưu trữ và tìm kiếm, nhưng chính con người hôm nay quyết định điều gì sẽ được trao lại cho ngày mai.

KẾT NỐI CÁC THẾ HỆ QUA TƯ LIỆU LỊCH SỬ GIA ĐÌNH – KẾT NỐI QUÁ KHỨ, HIỆN TẠI VÀ TƯƠNG LAI.

Một số hình ảnh khác trong chuyến công tác